Renaissance 1909 — Eduard Fuchs

1925'te Almanya'nın en büyük karikatür, erotik sanat ve tür resmi arşivini kuran adam daha önce bir sosyalist gazetenin editörüydü. Eduard Fuchs, Bismarck'ın anti-sosyalist yasaları sırasında politikaya girdi, gazete çıkardı, hapse düştü — ve sonra yüzünü sanata döndürdü. Ama bir sanat tarihçisi gibi değil, bir materyalist gibi: onu ilgilendiren güzel figürler değil, figürlerin arkasındaki toplumsal mekanizmaydı. 1909'da yayımladığı Illustrierte Sittengeschichte, Rönesans'tan 20. yüzyılın başına kadar Avrupa'nın cinsel adetlerini, evlilik pratiklerini, toplumsal hiyerarşilerini ve gündelik yaşam ahlâkını yüzlerce orijinal gravür, ahşap baskı ve karikatür üzerinden okuyan altı ciltlik bir çalışmanın ilk ana cildiydi.

İçerik

Kitap bugünkü anlamda bir "ahlâk tarihi" değil. Fuchs'un yöntemi dönemin sanat eserlerini — gravürleri, ahşap baskıları, karikatürleri, yağlıboya reprodüksiyonlarını — doğrudan birincil kaynak olarak kullanmak. Bir Rubens tablosundaki köylü şenliği, anonim bir Augsburglu ustanın "Wer weiß, ob's wahr ist" başlıklı satirik ahşap baskısı (erkeklerin aşk yeminlerini hicveden, yaklaşık 1550), Lucas von Leyden'in bir ahşap baskısında kocasını kırbaçlayan kadın figürü, manastır günahlarını şeytanın gaydası olarak resimleyen 1525 tarihli bir Alman karikatürü — bunlar Fuchs için dekorasyon değil, belge. Her bir illüstrasyon bir toplumsal ilişkinin izini taşıyor: kimin kimi yönettiği, neyin gizlendiği, neyin alenen alay konusu yapıldığı.

Eserin yapısı da dönemin sansür iklimini yansıtır. Fuchs çalışmasını ikiye böldü: geniş okur kitlesine hitap eden ana cilt ve yalnızca "bilginlere, koleksiyonculara ve kütüphanelere" satılmasına izin verilen Ergänzungsband — yani "takviye cilt", özel baskı. Önsözde açıkça yazdığı gerekçe: ana cilt için "aşırı açıklığı ve doğrudanlığı nedeniyle uygun görülmeyen" görsel ve metin materyalini bu takviye cilde ayırmak. Eldeki kitap ana cilttir; 430 metin içi illüstrasyon ve 59 ayrı levha — bir kısmı renkli kromolitografi — içerir.

Walter Benjamin, 1937'de Paris sürgününde Fuchs hakkında uzun bir deneme yazdı. "Sanatın materyalist kavranışının öncüsü" dedi. Benjamin'in dikkatini çeken şey Fuchs'un koleksiyonculuğuydu: karikatür, erotik sanat ve tür resmi alanlarında tek başına bir arşiv kurmuş, bu "sınır disiplinleri"ni ciddi tarih yazımının parçası haline getirmişti. Fuchs'un kendisi 1933'te Almanya'dan kaçtı; 1940'ta Paris'te sürgünde öldü. Benjamin de aynı yıl, aynı savaşın ortasında hayatını kaybetti.