Histoire Généralle du Serrail, Michel Bavdier, Claude Cramoisy, Paris 1631, İkinci Baskı

Baudier asker olarak başladı. İtalya seferlerinde bulundu, Turin kuşatmasında savaştı. Ama onu tanımlayan şey kılıcı değil, dilleri oldu: Latince, Yunanca, İspanyolca, İtalyanca, Farsça, Arapça ve İbranice. XIII. Louis onu saray tarihçisi yaptığında, Baudier bu dillerin açtığı kapılardan geçerek Fransa'nın hiç görmediği bir dünyayı yazmaya oturdu — Osmanlı sarayını. Topkapı'ya adım atmamıştı. İstanbul'a gittiğine dair kesin bir kanıt yok. Ama elinde, o sarayın içinde üç yıl yaşamış bir Venedikli diplomatın anlatımları vardı.

İçerik ve Bağlam

O diplomat Ottaviano Bon'du — 1604-1607 arasında Venedik'in İstanbul temsilcisi, bailo. Bon, Topkapı'nın iç dünyasını gözlemleyip kayıt altına almıştı: harem düzeni, hadımağalar hiyerarşisi, saray mutfağı, sünnet törenleri, padişahın günlük yaşamı. Baudier bu anlatımları seyyahlardan, tüccarlardan ve misyonerlerden topladığı bilgilerle harmanlayarak 1624'te kitabın ilk baskısını çıkardı. Eldeki nüsha 1631 tarihli ikinci baskı — yazarın kendi eliyle genişletip gözden geçirdiği versiyon. Kitap, Osmanlı sarayı hakkında Fransızca yazılmış ilk kapsamlı kaynaklardan biri olarak kaldı; dört yıl sonra Edward Grimeston tarafından İngilizce'ye çevrildi ve Londra'da basıldı.

Kitap yirmi sekiz bölümde sarayın neredeyse her katmanını anlatır: Konstantinopolis'in tasviri, Saray'ın fiziksel yapısı, taç giyme töreninin ayrıntıları, padişahın giysileri, yemekleri, uyku düzeni, elçi kabul biçimi, hazine odaları, deniz gezintileri, av gelenekleri. Ama asıl ağırlık haremin iç dünyasında. Baudier, kadınlar bölümünün yapısını, hadımağaların rolünü, cariyelerin günlük hayatını, padişahın aşk ilişkilerinin protokolünü ve saray içi zehirleme yöntemlerini ayrı ayrı bölümlere ayırmış. Metnin en dikkat çekici pasajlarından birinde Cheira Chadun adlı bir Yahudi kadının hikâyesi anlatılır: saray kadınlarına ipek iğne işi öğretme bahanesiyle hareme giren bu kadın, önce Sultan Ahmet'in hastalığı sırasında ona şarap taşıyarak güvenini kazanır, ardından Osmanlı'nın en yüksek makamlarının — Sadrazamlık dahil — alınıp satılmasına aracılık eden bir güç haline gelir. Yeniçeriler duruma müdahale edene kadar.

Başka bir bölümde Fatih Sultan Mehmet'in bahçe takıntısı sahnelenir: kendi elleriyle yetiştirdiği salatalıkları kontrol ederken birinin eksik olduğunu fark eden padişah, yanındaki içoğlanlarından hangisinin yediğini öğrenmek için hepsinin karnını yardırır. Baudier'nin anlatım tarzı tam da bu: her bölüm bir saray mekanizmasını açıklar, sonra o mekanizmanın gerçek hayatta nasıl işlediğini bir olayla gösterir.

Kitabın sonuna eklenen ikinci eser, Histoire de la Cour du Roy de la Chine — Çin Kralı'nın Sarayının Tarihi. Baudier bunu Çin'den dönen bir Cizvit'in anlatımlarını dinledikten sonra yazmış. Asya üzerine Fransızca yayımlanmış ilk çalışmalardan biri olarak kabul edilir.

Modern tarihçilerin bakışı daha mesafeli: TDV İslâm Ansiklopedisi, kitabı "seyyah, tüccar, misyoner gibi kişilerden toplanan çeşitli bilgilerin ağdalı bir üslûpla kaleme alındığı basit bir derleme" olarak tanımlar. Baudier bunu biliyordu; önsözünde kendisi de kaynaktan kaynağa geçtiğini gizlemiyor. Ama 1620'lerin Fransa'sında Osmanlı sarayını bu ayrıntıda anlatan başka bir kaynak yoktu, ve kitap on yıllar boyunca baskı üstüne baskı yaptı — Paris, Rouen, Lyon'da toplam en az sekiz farklı edisyon çıktı.