Le Monde Illustré, 1865, iki yarıyıl cildi (Tome XVI–XVII), Paris

4 Mart 1865, Washington. Le Monde Illustré'nin 1 Nisan sayısı, kapağında Lincoln'ü Anayasa üzerine ikinci kez yemin ederken gösterir: ayakta, eli kitabın üzerinde, çevresinde kabinesi. Aynı Ocak–Haziran cildinin birkaç sayfa ilerisinde aynı adam bu kez yatağında, son anlarındadır; biraz daha ötede tabutu Washington sokaklarında taşınır. Suikast, yemini gösteren o sayının üzerinden iki hafta geçmeden gerçekleşti. Paris'te çıkan haftalık bir gazete, böylece bir Amerikan başkanının yeminini, ölümünü ve cenazesini tek bir altı aya sığdırmış oldu — hepsi Atlantik'in öbür yakasından, posta gemilerinin getirdiği haberlerle.

İçerik

Le Monde Illustré 1857'de kuruldu; rakibi L'Illustration'dan ucuz, büyük folyo boyutunda haftalık bir aktüalite gazetesiydi. Görselleri ağırlıkla ahşap baskı gravürdür — çoğu, fotoğraftan ara çizimlerle aktarılmıştı, çünkü fotoğrafın doğrudan basımı o yıllarda henüz mümkün değildi. İmparatorun tanıdığı pul muafiyeti sayesinde rakiplerinin altında fiyata satılıyor, karşılığında sarayın icraatına sadık bir ayna tutuyordu. Eldeki iki cilt, gazetenin dokuzuncu yılına denk gelen 1865'in tamamını kapsar: Ocak–Haziran (Tome XVI) ve Temmuz–Aralık (Tome XVII).

1865 cildi İstanbul'a alışılmadık kadar yer ayırır, ve buradaki gravürlerin çoğunun altında aynı not vardır: "d'après le croquis de M. Chlebowski." Stanisław Chlebowski, Paris'te Gérôme'un öğrencisi olmuş Polonyalı bir ressamdı; 1864'ten beri İstanbul'da yaşıyor, Sultan Abdülaziz'in saray ressamlığını yapıyordu. Yani Parisli bir okurun 1865'te gördüğü Konstantinopolis sahnelerini sarayın kendi ressamı şehirde yerinde çizmiş, eskizler Paris'e gönderilip ahşaba kazınmıştı. Cildin Abdülaziz portresi de aynı elden, doğadan ("sur nature") çizilidir.

Bu sahnelerin bir kısmı bugünün İstanbul'unu doğrudan ilgilendirir. 8 Eylül 1865 Hocapaşa yangını cildde geniş yer tutar: şehrin ahşap dokusunu yakan bu yangının ardından kurulan Islahat-ı Tarîk Komisyonu, Babıâli–Divanyolu–Gedikpaşa hattını geniş ve taş sokaklarla yeniden düzenledi. Yani bu gravürler, bugün hâlâ ayakta duran sokak planından hemen önceki şehri kaydeder. Yangının yanında tulumbacıların (Toulombadji), baltacıların ve mahalle bekçilerinin örgütlenişini gösteren levhalar; Mekke ile Medine'ye gönderilen Surre Alayı'nın yola çıkışı; Boğaz'da sultanın cülûs yıl dönümü için verilen gece şenliği; bir minarenin dibinden geçen Katolik Fête-Dieu alayı yer alır.

Cilt yalnızca İstanbul ve Lincoln değildir. Goya'nın Savaşın Felaketleri serisi üzerine, ressamın kendi otoportresiyle birlikte bir dosya; Napoléon III'ün üvey kardeşi Duc de Morny'nin ölümünün ardından dağıtılan koleksiyonunun satışı — Rembrandt'ın "Le Doreur"ü 155.000 frank, bir Hobbema manzarası 84.000 frank — ve Gladiateur de buradadır: Comte de Lagrange'ın Fransız tayı, 1865'te Epsom Derby'sini ve İngiliz Üçlü Tacı'nı kazanan ilk yabancı at. İngiltere'yi kendi pistinde yendiği için Fransızların ona taktığı ad "Waterloo'nun İntikamcısı" idi.